پیرمرد رو به دوربین کفش چرم مردانه‌ای را مشخص می کند و در رابطه آن توضیحاتی را می‌دهد. کفش‌ها کار دست پیرمرد است که در بازاری در مشهد مغازه دارد. کفش چرم مردانه می‌دوزد و می‌فروشد. پیرمرد از نسل بازاری‌های قدیمی است که مدل کسب‌وکارشان سنتی است و به گمان زیاد از عمر راه‌اندازی مغازه و اغاز کار او چند دهه می‌گذرد.

اکنون تصویرش در صفحه اینستاگرامی فروشگاهش انتشار شده است. هرچند این صفحه تازه نیست و پست‌های قدیمی هم دارد اما حاج‌آقای کفش‌فروش شهر مشهد اخیرا تصمیم گرفته خودش در ویدیوها حاضر بشود، کفش‌هایی را که دوخته به فالوئرهایش نشان دهد و با لحنی آرام و صمیمی درمورد مدل، کیفیت ساخت و قیمت کفش را به مخاطبانش توضیح بدهد.

صفحه فروشگاه پیرمرد که قبل از این زیاد تر عکس محصولات را به اشتراک می‌گذاشته و توسط پسر او اداره می‌شده جستوجو‌کننده کم ندارد اما ویدیوهایی که پیرمرد در آن‌ها وجود دارد دقت افراد بیشتری را جلب کرده و مورد استقبال مخاطبان قرار گرفته است.

این ویدیوها اکنون به جز گرفتن بازدید و لایک و کامنت در اینستاگرام در شبکه‌های مجازی فرد دیگر هم توسط کاربران به ‌اشتراک گذاشته است. در شبکه‌هایی که همه‌شان همانند اینستاگرام فیلتر می باشند اما این قوت را دارند که این کفش‌فروش و فروشگاهش را به مخاطبانی در داخل و خارج از ایران معارفه کند.

همه افرادی که کسب‌وکار فیزیکی دارند و در بازاری در یک گوشه‌ سرزمین مشغول کار می باشند حتما با همین ایده، که می‌توانند کارشان را به چشم مخاطبان بیشتری برسانند و مشتریانی خارج از محله و شهری که در آن کار می‌کنند اشکار کنند، تصمیم به ساخت یک صفحه در شبکه‌های اجتماعی گرفته‌اند.

اکنون کفش‌فروش شهر مشهد هم مشتریان بیشتری دارد که از صفحه اینستاگرامی او کفش می‌خرند و هم مشتاق شده‌اند سری به فروشگاه او بزنند. زیر ویدیوهای منتشرشده از این پیرمرد کفش‌فروش پر است از کامنت‌های این این چنین: «من امروز اومدم و دیدمتون؛ خداوند سلامتی بده بهتون»، «من برای گل روی شما بزرگوار هم که شده میام از شما خرید می‌کنم» و «آقا امروز صبح اومدم خرید کردم».

برخی از جستوجو‌کننده‌های این صفحه نوشته‌اند که دوست دارند به مشهد بروند و حضوری به این فروشگاه بروند: «آدرستون کجاست؟ من از اصفهان میخوام بیام خرید کنم»، «مشهد قسمتمون شه میایم پیشت برای خرید»، «اومدم مشهد حتما میام حضوری خرید میکنم برای این حاج آقا، زیاد به دلم نشست».

همین یک صفحه مجازی و همین چند محتوای ساده تبلیغاتی برای یک محصول می‌تواند تاثییر قابل توجهی روی کسب‌وکار یک نفر و حتی یک بازار داشته باشد. اگر فقط عده‌ای از فالوئرهای همین پیج هم تصمیم بگیرند حضوری به فروشگاه مراجعه کنند این نوشته می‌تواند به سود فروشگاه‌های اطراف هم باشد و کسب‌وکار چند نفر را رونق ببخشد.

همه این‌ها تاثییر یک فعالیت مجازی و یک پیج اینستاگرامی است که مسئولین نادیده‎‌اش می‌گیرند. سال قبل همین روزها می بود که داد صاحبان کسب‌وکارهای خرد و خانگی اینستاگرامی از فیلترینگ درآمده می بود. تعداد بسیاری از آن‌ها که کسب‌وکارشان روی همین شبکه بنا شده می بود تلاش و زحمت و اندوخته‌شان را با کم شدن فروش بربادرفته می‌دیدند. همین روزها می بود که مسئولین در جواب نگرانی‌های مردم بابت کار و کسبشان، می‌انها گفتند «کسب‌وکارها از ابتدا نباید از اینستاگرام منفعت گیری می‌کردند»!

راهکار مسئولین هم این می بود که صاحبان کسب‌وکار را به سمت پلتفرم‌های داخلی هدایت کنند و برای حمایتاز این پلتفرم‌ها قولهایی هم دادند – که یقیناً اشکار نیست همان قولهای حمایتی به کجا رسیده است. مسئولین باور داشتند با فیلتر شدن یک شبکه خارجی، مردم جستوجو جانشین‌های داخلی می‌گردند و شبکه‌های اجتماعی و مطلب‌رسان‌های ایرانی را ترجیح خواهند داد.

ایده‌ای که با وجود همه تبلیغات انجام‌شده و آمار و ارقامی که درمورد‌اش انتشار شد نهایتا آن طور که وعده داده شده می بود و پیش‌بینی می‌شد به نتیجه نرسید. گواه این ادعا احتمالا همین عدد و رقم‌هایی باشد که می‌گویند فیلترینگ وجود کاربران ایرانی در اینستاگرام را افت نداده است و موفق نشده اینستاگرام را از زندگی روزمره مردم جدا کند.

گواه دیگر آمار منفعت گیری از VPN است که مطابق گزارش کمیسیون صنایع مجلس «نزدیک به ۶۴ درصد از کاربران از فیلترشکن یا VPN منفعت گیری می‌کنند»؛ هرچند عده‌ای از فعالان حوزه اینترنت باور دارند این آمار بیشتر از این‌ها است. بر پایه داده‌های یکتانت هم از هر سه نفر در ایران، دو نفر از VPN منفعت گیری می‌کنند.

در وضعیتی که مخاطب برای اتصال به شبکه اجتماعی مورد علاقه‌اش دور زدن و عبور کردن از فیلترینگ را ترجیح می‌دهد، بدیهی است که صاحبان کسب‌وکار هم محیطی را که تجمع کاربر در آن وجود دارد به هر فضای فرد دیگر ترجیح دهند. یقیناً این سخن جدیدی نیست. از همان زمان که اینستاگرام فیلتر شد تعداد بسیاری از مردم می‌دانستند و تعداد بسیاری از کارشناسان هم اظهار کرده بودند که فیلترینگ راه به جایی نخواهد برد و علتکوچ گسترده کاربران به شبکه‌های داخلی نخواهد شد.

احتمالا یک گواه دیگر که ملموس‌تر از این عددها است، همین وجود کسب‌وکارهای سنتی در یک شبکه‌ اجتماعی حتی با وجود فیلترینگ است. تولیدکننده و فروشنده قدیمی‌کار و قدیمی کفش چرم یک بار دیگر یادمان آورد یک شبکه اجتماعی، حتی فیلترشده‌اش تا چه اندازه می‌تواند تاثیرگذار باشد. این مساله یقیناً این را هم یادمان آورد که فیلترینگ به گمان زیاد جز درآمدزایی برای آن‌ها که از فیلترینگ سود مادی می‌برند برای هیچکس فرد دیگر نفعی ندارد.