شواهد علمی نشان می‌دهد که سن تقویمی تنها یک عدد در فرم‌هاست و نمی‌تواند توصیف‌کننده واقعی حالت سلامت فرد باشد. دو نفر هم‌سن می‌توانند از نظر بیولوژیکی تا بیست سال تفاوت داشته باشند.
مفهوم سن تقویمی اگرچه قانع‌کننده به نظر می‌رسد، اما می‌تواند با سن بیولوژیکی تفاوت قابل‌توجه‌ی داشته باشد. به جای شمردن شمع‌های کیک تولد، بهتر است بر روی عادات سالم تمرکز کنیم که شاخص قدرتمند‌تری از سن واقعی هستند.
عوامل موثر بر سن بیولوژیکی
سبک زندگی
تحقیقات نشان می‌دهد که انتخاب‌های سبک زندگی مهم‌ترین عامل تعیین‌کننده سن بیولوژیکی هستند. افرادی که پنج عادت سالم را داشته باشند – عدم سیگار، وزن مناسب، ورزش منظم، عدم مصرف الکل و رژیم غذایی سالم – می‌توانند طول عمر خود را در زنان ۱۴ سال و در مردان ۱۲ سال افزایش دهند. این نتایج در تمام گروه‌های سنی برقرار است و آغاز عادات سالم در هر سنی مفید خواهد بود.
عوامل ژنتیکی و اپی‌ژنتیکی
اگرچه دی‌ان‌ای قابل تغییر نیست، اما سبک زندگی بر نحوه بیان ژن‌ها تأثیر می‌گذارد. اپی‌ژنتیک تغییراتی را شامل می‌شود که بر خواندن اطلاعات ژنی اثر می‌گذارند. تغذیه و فعالیت بدنی می‌توانند بیان ژن‌ها را بهبود بخشند و فرآیند پیری را کند یا سریع کنند. مطالعات ثابت کرده‌اند که ورزش هوازی منظم می‌تواند سن اپی‌ژنتیک بافت‌های عضلانی را کاهش دهد.
نحوه فکر و مدیریت استرس
نگرش مثبت نسبت به سن می‌تواند طول عمر را حدود هفت و نیم سال افزایش دهد. استرس مزمن نیز با کوتاه کردن تلومر‌ها – ساختار‌های محافظ در انت‌های کروموزوم‌ها – پیری سلولی را تسریع می‌کند. افرادی که زندگی را سخت می‌گیرند اغلب مسن‌تر به نظر می‌رسند.
ارتباطات اجتماعی و مقصد در زندگی
روابط اجتماعی قوی می‌تواند احتمال بقا را در گروه‌های سنی مختلف تا ۵۰ درصد افزایش دهد. داشتن هدف در زندگی نیز فرآیند پیری را کند می‌کند. پژوهش‌ها نشان می‌دهند که افراد با زندگی هدفمند ۲۳ درصد کمتر در خطر بیماری‌های قلبی‌عروقی قرار دارند.
یادگیری مداوم و تمرین شناخت
فعال نگه داشتن مغز همانند تمرین عضلات ضروری است. مشارکت در فعالیت‌های فکری، یادگیری مهارت‌های جدید، حل معما، فرا‌گیری زبان یا نواختن ساز می‌تواند خطر اختلالات شناختی را کاهش دهد. اثرات این رفتار‌ها بر سلامت مغز از نظر علمی تایید شده است.
نتیجه‌گیری
سن تقویمی توجیه‌کننده حالت سلامت نیست و نقشی در پیچیدگی بیولوژی انسان ندارد. عوامل سبک زندگی، ژنتیک، نگرش، ارتباطات اجتماعی و تقویت شناخت، تعیین‌کننده‌های اصلی سن بیولوژیکی هستند. سلامت و کیفیت طول عمر در هر سنی با انتخاب‌ها و نگرش ما امکان‌پذیر است.