هنر اروپایی به‌طور چشمگیری دیرتر ظاهر شد، به‌جز برخی علامت‌ها که امکان پذیر توسط نئاندرتال‌ها تشکیل شده باشند، چون آن‌ها از رنگدانه‌ها منفعت گیری می‌کردند. از نزدیک به ۴۰ هزار سال پیش، تصاویر فرد دیگر نیز پدیدار شد، از جمله تصویری که اهمیت اختصاصی‌ای دارد: مجسمه‌ی کوچکی از عاج ماموت که در غاری در جنوب آلمان کشف شد. این مجسمه، ترکیبی از سر شیر با بدن انسان است که توانایی هنرمند در تحول فرم سه‌بعدی را مشخص می کند و امکان پذیر نمادی مذهبی باشد.

تا ۲۰ هزار سال پیش، نشانه‌های تعداد بسیاری از فناوری‌ها و توانایی‌های تازه به‌وجود آمد: سبدبافی در دوره گریوتیان در اروپای مرکزی، اولین سفال در چین، تبرهای صیقلی در استرالیا و گینه‌نو و منفعت گیری‌ی تخصصی از منبع های دریایی در آفریقای جنوبی، اندونزی و دیگر مکان‌ها. سگ‌های خانگی نیز به گمان زیادً در همین دوره برای اولین بار اهلی شدند که در اروپا، برای اولین‌بار نزدیک به ۱۵ هزار سال پیش به‌ثبت رسیده است.

بعد‌از آخرین بیشینه یخچالی، شرایط اقلیمی به‌مرور زمان به حالت گرما برگشت و به دوره‌ی هولوسن منتهی شد. یخسارها به شمال عقب‌نشینی کردند، گیاهان معتدل ظاهر شدند، سطح آب دریا بالا آمد و تاثییر عمیقی بر سکونتگاه‌های ساحلی در سراسر جهان داشت.

نزدیک به ۱۲ هزار سال پیش، همراه با فشارهای محیطی تازه، تحول عمده‌ی بعدی در سازگاری انسان رقم خورد: انقلاب کشاورزی. اهلی‌سازی گیاهان و حیوانات به‌شدت منجر‌به افزایش دیدنی جمعیت شد. در نهایت، با کنترل منبع های غذایی، روستاها، شهرها و تمدن‌ها نیز به‌جستوجو آن به‌وجود آمدند؛ چیزی که شکارچیان و گردآورندگان هیچ زمان قادر به انجام آن نبودند و به پیشرفت فناوری و رفتارهای اجتماعی پیچیده وابسته می بود.

اکنون ساده است که فکر کنیم انسان هستیم. اما دانستن داستان تکامل انسان، حتی اگر فقط از روی چند قطعه فسیل به‌دست آمده باشد، مشخص می کند که حتی امکان داشت امروزه در جایگاه جاری نباشیم. اگر الگوهای اقلیمی مقداری متفاوت بودند، نئاندرتال‌ها ممکن می بود زنده بمانند. آن‌ها یا دنیسووا‌ها نیز می‌توانستند پرچم پیشرفت را با روش و سرعتی متفاوت، به‌دست بگیرند.

امروزه، ما تا این مدت هم به صدر جدول نرسیده‌ایم. بزرگ‌ترین تغییرات در جهان، از فعالیت‌های انسانی ناشی خواهد شد و علت این کار عمدتاً جمعیت زیاد زیاد ما است. برای دست‌کم ۹۹٫۵ درصد از تاریخ انسان‌تباران در زمین، اجداد ما با جمعیت زیاد اندک، به‌گفتن شکارچی و گردآورنده زندگی می‌کردند. اما اکنون، جمعیت جهان در طول عمر یک انسان به چهار برابر نیز می‌رسد.

داستان تکامل انسان فراتر از استخوان‌ها و سنگ‌ها است. این داستان به ما پشتیبانی می‌کند تا نقاط قوت و ضعف‌های خود را فهمیدن کنیم. نقاط قوت شامل توانایی ما در مدیریت تغییرات فرهنگی، به‌اختصاصی در فناوری است. فناوری کلید بقای ما در طویل‌زمان است و برای مقابله با تغییرات محیطی، الزامی است. اما این توانایی نیز پیامدهای پیش‌بینی‌نشده‌ای برای سیاره ما و تنوع زیستی آن و این چنین، برای جوامع انسانی به‌جستوجو داشته است.

در‌حال‌حاضر، بیش‌از ۸ میلیارد انسان در زمین زندگی نسبتاً خوبی دارند و به لطف پزشکی، بیش‌از هر زمان فرد دیگر عمر می‌کنند. اما همه‌ی این‌ها، بخشی از استراتژی پرخطر طوری است که داستان تکامل ما را از اغاز تا‌به‌امروز، توصیف می‌کند.

در سراسر داستان تکامل بشر، پیروزی‌ها به مجموعه‌های جدیدی از مشکلات منتهی شده‌اند. اجداد ما هیچ انتخابی جز پیشرفت به سوی ناشناخته‌ها نداشتند و برای بقا، با هر شرایطی سازگار شدند. آن‌ها چندین دفعه و چندین دفعه، چالش‌هایی را پشت سر گذاشتند که دست‌کم به بزرگی همین چالش‌هایی بودند که ما نیز امروزه با آن‌ها دست‌و‌پنجه نرم می‌کنیم.