آشنایی با محبوبترین شیرینیهای افطار رمضان در سراسر جهان اسلام, ماه رمضان فرصت منحصربهفردی برای تجربه تنوع غنی فرهنگهای غذایی در کشورهای مسلمان است. در میان آیینهای این ماه مبارک، دسرهای سنتی جایگاه ویژهای دارند و نه تنها برای قندبازی بعد از روزه، بلکه به عنوان نماد میهماننوازی و سنتهای بومی شناخته میشوند.
قند و ناباط نماد اصالت در میز افطار ایرانیان در ایران، تقدیم چای داغ با قند یا ناباط سنتی ریشهدارترین رسم افطار است. این روش نه تنها انرژی سریع برای بدن روزهدار فراهم میکند، بلکه بخشی از هویت فرهنگی ایرانیان محسوب میشود.
تمر و آب سنت پیامبرانه در کشورهای عربی در عربستان سعودی، امارات، قطر و سایر کشورهای حاشیه خلیج فارس، شکستن روزه با تمر و آب بر اساس سنت پیامبر اکرم (ص) رایج است. تمرهای عجوه، صفوی، برھی و مدجول به دلیل ارزش غذایی بالا و قند طبیعی، گزینههای اصلی میز افطار هستند. این میوه هم گرسنگی را به سرعت برطرف میکند و هم سیستم گوارش را برای غذاهای سنگینتر آماده میسازد.
قطایف و بقلاوا ستارههای میز شام در شام و لبنان در سوریه، لبنان، اردن و فلسطین، قطایف (یا عطایف) دسر غیرقابلجایگزینی رمضان است. این پفکهای خمیری که با گردو، قشطه یا پنیر پر شده و در شیرینه میجوشند، مخصوصاً در ایام رمضان تهیه میشوند.
شیر برنج و فرنی دسرهای گرم و دلنشین ترکیه و آسیای میانه ترکیه با دسرهای غنی خود مشهور است. شیر برنج (سوتلاچ) با قشر پوستی و قرفه، و فرنی (محلبی) با آرد برنج، شیر و مستکا، دسرهای کلاسیک افطار ترک هستند. در آذربایجان و ترکمنستان نیز هلیم شیرین و شیرهبرنج در مناسبت رمضان رایجند. کولاک و دودول طعمهای خاص اندونزی و مالزی در اندونزی و مالزی، که بیشترین جمعیت مسلمان جهان را دارند، دسرهای تراپیکال رواج دارند.
کولاک ترکیبی از موز، کاساوا، بطاطا شیرین و گلکند در شیر نارگیل است. دودول نیز شیرینی چسبندهای از آرد برنج، گله ملکا (شیرینه نخل ارین) و شیر نارگیل است که هفتهها قبل از رمضان به صورت جمعی تهیه میشود. شربات و فالوده خنککنندههای کلاسیک شبه قاره هند در پاکستان، بنگلادش و هند، شرباتهای میوهای مانند شربات رूहافزا، بلسان و خربزه همراه با فالوده (نودلهای نشاسته در شیر و شیرینه) اصلیترین دسرهای خنککننده افطار هستند.
این نوشیدنیها تعادل آب و الکترولیت را در روزههای طولانی و گرم جبران میکنند. نکات تغذیهای در مصرف دسرهای رمضان با وجود تنوع و لذت این دسرها، تغذیهشناسان توصیه میکنند از مصرف بیش از حد قند و چربی پرهیز شود. اولویت با دسرهای طبیعی مانند میوههای تازه، تمر و شیرینیهای خانگی با قند کنترلشده است. مصرف آب به میزان کافی بین افطار و سحور نیز برای پیشگیری از آبینی ضروری است.