سرپرست موقت ناسا روز دوشنبه اعلام کرد که این آژانس فضایی در حال جستجوی یک «جانشین» برای رساندن فضانوردان به سطح ماه است، زیرا پیشرفت شرکت اسپیس‌ایکس، متعلق به ایلان ماسک، از برنامه‌های پیش‌بینی‌شده عقب مانده است.

ناسا مناقصه جدید برای ساخت ماه‌نشین باز می‌کند

شون داوفی، مدیر موقت ناسا که هم‌زمان وزارت حمل‌ونقل ایالات متحده را نیز بر عهده دارد، در مصاحبه‌هایی با شبکه‌های سی‌ان‌بی‌سی و فاکس‌نیوز گفت تصمیم دارد مناقصه‌ای تازه برای ساخت یک «ماه‌نشین» جدید به شرکت‌های دیگر باز کند. او با تأکید بر فوریت مأموریت ناسا برای «پیروزی بر چین» در مسابقه فرود مجدد انسان بر ماه، تصریح کرد:

ما چشم به راه یک شرکت نمی‌مانیم. می‌خواهیم پروژه را جلو ببریم و در دومین رقابت فضایی از رقبای چینی پیشی بگیریم.

داوفی افزود که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، می‌خواهد فرود انسان بر ماه پیش از ۲۰ ژانویه ۲۰۲۹، یعنی پایان دومین دوره ریاست‌جمهوری‌اش، محقق شود. این هدف به معنای ساخت یک ماه‌نشین تازه در کمتر از سه سال و نیم است؛ پروژه‌ای که احتمالاً میلیاردها دلار به هزینه‌های جاری ناسا اضافه خواهد کرد.

[elementor-template id="3371"]

بلو اورجین و لاکهید مارتین در صف رقابت

مدیر موقت ناسا از شرکت بلو اورجین، متعلق به جف بزوس، به عنوان یکی از گزینه‌های بالقوه نام برد. بلو اورجین در حال حاضر بر پایه قراردادی ۳٫۴ میلیارد دلاری روی ساخت یک ماه‌نشین برای ناسا تمرکز دارد، اما این فضاپیما در مأموریت آرتمیس ۵ که برای دهه ۲۰۳۰ برنامه‌ریزی شده، به کار گرفته خواهد شد. شرکت‌هایی نظیر لاکهید مارتین نیز امکان شرکت در این رقابت را دارند.

واکنش ایلان ماسک و چالش‌های استارشیپ

ایلان ماسک در واکنش به اظهارات داوفی، در شبکه اجتماعی اکس نوشت: «اسپیس‌ایکس در مقایسه با دیگر شرکت‌های فضایی با شدت برق حرکت می‌کند. در نهایت، استارشیپ کل مأموریت ماه را انجام خواهد داد؛ حرفم را برای بسپارید.»

ماسک در پستی دیگر افزود: «بلو اورجین هیچ‌گاه محموله‌ای به مدار زمین نرسانده، چه برسد به ماه.» او پس از آن توضیح داد که منظورش «محموله سودمند» بوده است، چرا که بلو اورجین در ژانویه گذشته در اولین پرتاب موشک نیوگلن، یک فضاپیما آزمایشی را به مدار فرستاده است.

سه پرتاب ناموفق استارشیپ در سال جاری

در سال ۲۰۲۱، اسپیس‌ایکس قراردادی ۲٫۹ میلیارد دلاری برای ساخت ماه‌نشین آرتمیس ۳ به دست آورد، مأموریتی که هدف فرود دو فضانورد ناسا بر قطب جنوب ماه است. اگرچه برنامه‌ریزی برای میانه سال ۲۰۲۷ است، اما کارشناسان انتظار پایبندی به این زمان‌بندی را ندارند.

برای آرتمیس ۳، اسپیس‌ایکس از نسخه‌ای اختصاصی استارشیپ استفاده می‌کند که ارتفاعی معادل ساختمانی ۱۷ طبقه دارد. این موشک در اصل برای رؤیای ماسک در اعزام انسان به مریخ طراحی شده و بسیار بزرگ‌تر و پیچیده‌تر از نیازهای یک مأموریت قمری است.

سه پرتاب آزمایشی ناموفق استارشیپ در سال جاری باعث کندی پیشرفت اسپیس‌ایکس شده است. هرچند دو پرتاب اخیر موفق بوده‌اند، پروازهای بعدی به دلیل کار روی نسخه بهبودیافته استارشیپ، تا پیش از آغاز سال ۲۰۲۶ انجام نخواهند شد.

چالش سوخت‌گیری در مدار و نیاز به فرود پیشین

استارشیپ به دلیل اندازه و وزن عظیم نمی‌تواند مستقیماً به سمت ماه حرکت کند و باید در مدار زمین سوخت‌گیری مجدد انجام دهد؛ فرآیندی که تا به حال در این مقیاس آزمایش نشده است. بر اساس قرارداد با ناسا، اسپیس‌ایکس موظف است پیش از آرتمیس ۳، یک فرود موفق بدون سرنشین بر سطح ماه انجام دهد.

ناسا مسیر خود را بازبینی می‌کند

با وجود تحسین عمومی از توان فنی اسپیس‌ایکس، کارشناسان صنعت فضایی نسبت به حل سریع چالش‌های فنی این موشک پیچیده تردید دارند. ناسا اکنون در حال بازبینی مجدد مسیر خود است.

داگلاس کوک، یکی از مدیران سابق ناسا، می‌گوید: «آن‌ها باید کار روی یک ماه‌نشین تازه را آغاز کنند که شانس واقعی رسیدن به مقصد را داشته باشد. مسیر جاری ناسا قرار نیست چین را ناکام کند.»

لاکهید مارتین: گزینه‌ای دست‌یافتنی‌تر؟

در این میان، لاکهید مارتین احتمالاً بتواند گزینه نجات‌بخش ناسا باشد. ماه‌نشین پیشنهادی این شرکت کوچک‌تر از طرح‌های اسپیس‌ایکس و بلو اورجین است و همانند ماه‌نشین‌های مأموریت‌های آپولو در دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰، از دو مرحله با اندازه بزرگ‌تر راه‌اندازی می‌شود. این ماه‌نشین دست‌یافتنی‌تر به نظر می‌رسد و می‌تواند از قطعاتی ساخته شود که هم‌اکنون در دسترس هستند.

چالش هزینه و ریسک برای شرکت‌های سنتی

با این حال، ساخت هر ماه‌نشین جدیدی در بازه زمانی کوتاه، چالشی عظیم برای شرکت‌های فضایی است. چنین فضاپیمایی احتمالاً هزینه‌ای بیشتر از قراردادهای جاری با اسپیس‌ایکس یا بلو اورجین خواهد داشت، زیرا این دو شرکت ثروتمند بخش زیادی از هزینه‌های توسعه را خودشان متقبل شده‌اند، در حالی که شرکت‌های سنتی‌تر نظیر لاکهید مارتین چنین ریسکی را پذیرا نخواهند بود.