راهنمای جامع پیشگیری و مدیریت بیماری کلیوی ناشی از دیابت؛ توصیههای کلیدی نفرولوژیست, بیماری کلیوی ناشی از دیابت (دیابتیک نفروپاتی) یکی از شایعترین و خطرناکترین عوارض دیابت است که در صورت تشخیص نکردن بهموقع، میتواند به نارسایی کلیوی پیشرفته و نیاز به دیالیز یا پیوند کلیه منجر شود.
دکتر زهرا لطفی، عضو هیئت علمی گروه نفرولوژی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، در گفتوگویی با خبرگزاری بهداشتنیوز، نکات حیاتی درباره پیشگیری، تشخیص زودرس و درمان این بیماری را تشریح کرده است.\چرا بیماری کلیوی دیابتی بهصورت خاموش پیش میرود؟کلیهها نقش حیاتی در فیلتراسیون خون، دفع سموم، تنظیم تعادل آب و نمک و کنترل فشار خون دارند. وقتی دیابت کنترل نشود، رگهای خونی ریز کلیه بهتدریج دچار آسیب میشوند.
این دوره بیعلامت، فرصت طلایی برای مداخله پزشکی است که در صورت از دست رفتن، عواقب غیرقابلعودی به دنبال دارد.\آلبومینوری؛ زنگ خطر اولیه برای کلیههای دیابتیآزمایش ادرار برای سنجش سطح آلبومین (میکروآلبومینوری) حساسترین روش تشخیص زودرس آسیب کلیوی در دیابتیها محسوب میشود.
کلیه سالم از نشت پروتئین به ادرار جلوگیری میکند؛ بنابراین وجود آلبومین حتی در مقادیر کم (کمتر از ۳۰۰ میلیگرم در روز)، نشاندهنده شروع آسیب کلیوی و همزمان عامل خطر برای بیماریهای قلبی-عروقی و سکته مغزی است.
ر زمان تشخیص و سپس سالیانه یکبار (یا بیشتر بر اساس نظر نفرولوژیست).\عوامل ریسک چه چیزهایی در دست ما قابل تغییرند؟عوامل غیرقابلتغییر شامل سوابق خانوادگی بیماری کلیوی و تعلق به قومیتیهای خاص (آفریقاییامریکایی، هندی، مکزیکی و…) میباشند.
اما عوامل قابلتغییر و قابل کنترل که نقش تعیینکننده دارند عبارتند از\قند خون مزمن بالا ( کنترلنشده)فشار خون بالا (هایپرشن)چاقی و اضافه وزنمصرف سیگاراختلال چربی خون (کلسترول بالا)\دکتر لطفی تأکید میکند که کنترل فشار خون در دیابتیها بهاندازه یا حتی مهمتر از کنترل قند خون است، زیرا هر دو بهصورت همزمان به بافتهای واسکولار کلیه، چشم، قلب و اعصاب ضربه میزنند.\اهداف درمانی و شاخصهای کنترل\قند خون ناشتا/پیش از غذا ۸۰ تا ۱۲۰ میلیگرم در دسیلیتر (۴.۴ تا ۶.۶ میلیمول در لیتر) — اهداف باید فردیسازی شوند.هموگلوبین هدف عمومی ۷٪ یا کمتر (معادل میانگین قند ۱۵۰ میلیگرم/دسیلیتر).
حتی کاهش ۱٪ در، ریسک عوارض را بهمراتب کاهش میدهد.فشار خون کنترل شدید (معمولاً زیر ۱۳۰/۸۰ میلیمتر جیوه) برای کاهش پیشرفت نفروپاتی ضروری است.\تغییرات سبک زندگی؛ ستون فقرات پیشگیریانتخاب سبک زندگی سالم، موثرترین استراتژی غیردارویی برای محافظت از کلیه و جلوگیری از عوارض دیابت است\رژیم غذایی DASH یا مدیترانه غنی از میوه، سبزیجات، گندم کامل و لبنیات کمچرب؛ محدودیت نمک (کمتر از ۵ گرم در روز).فعالیت بدنی منظم حداقل ۱۵۰ دقیقه ورزش هوازی متوسط در هفته.کنترل وزن و رسیدن به BMI سالم.قطع کامل سیگار و اجتناب از الکل.\داروهای کلیدی در محافظت از کلیه دیابتیاکثریت بیماران دیابتی با نارسایی کلیوی نیاز به حداقل یک یا دو داروی خافض فشار خون دارند.
گروه داروهای مهارکننده آنزیم مبدل آنژیوتانسین (ACE ) و مسدودکننده گیرنده آنژیوتانسین (ARB)، گزینههای اولویتی و طلایی محسوب میشوند، زیرا\فشار خون را کنترل میکنند.نشت آلبومین ادراری را بهمراتب کاهش میدهند.پیشرفت نرسایی کلیوی را کند یا متوقف میکنند.\این داروها گاهی حتی در دیابتیهایی با فشار خون نرمال اما با میکروآلبومینوری نیز تجویز میشوند.
پس از آغاز درمان، تکرار آزمایشهای ادرار و خون برای ارزیابی پاسخ درمانی و تنظیم دوز ضروری است.\داروهای جدید و مدیریت دیابت نوع ۲در درمان دیابت نوع ۲، داروهای خوراکی متنوعی وجود دارد که برخی (مانند و ) اثبات کردهاند که پیشرفت بیماری کلیوی را بهصورت مستقل از کنترل قند، کاهش میدهند.
انتخاب دارو باید توسط متخصص بر اساس عملکرد کلیه، ریسک قلبی و شرایط فردی انجام شود.\بارداری در زنان مبتلا به نفروپاتی دیابتیزنان دیابتی با بیماری کلیوی که تمایل به بارداری دارند، باید قبل از بارداری با نفرولوژیست و متخصص مادران پرریسک مشورت کنند. کنترل دقیق قند خون و فشار خون پیش از بارداری و در طول آن، تعیینکننده سلامت مادر و جنین است.
نکته حیاتی داروهای ACE و ARB در بارداری ممنوعه مطلق هستند و باید پیش از بارداری قطع و با داروهای جایگزین امن (مانند متیلدوپا، لبتالول، نیفیدیپین) جایگزین گردند.\پیام نهایی مراجعه بهموقع، نجات کلیه استآگاهیبخشی و مراجعه منظم به کلینیکهای دیابت و متخصصان نفرولوژی، تنها راه شناسایی زودرس و مدیریت موثر بیماری کلیوی دیابتی است.
با تیم درمانی خود (پزشک دیابت، نفرولوژیست، تغذیهشناس) همکاری کنید، برنامه نظارتی شخصیسازی شده داشته باشید و به یاد داشته باشید کنترل قند + کنترل فشار + سبک زندگی سالم = کلیههای سالمتر و عمر طولانیتر.