مهارت زندگی با ناشناختهها راهنمای مقابله با اضطراب عدم قطعیت, نمیدانستن آینده، یکی از بزرگترین چالشهای روانی انسانهاست. وقتی تصویرِ پیشرو تیره و مبهم باشد، مغز بهصورت ذاتی دچار اضطراب شده و سعی میکند با کنترلِ اجباری، امنیتِ کاذبی بسازد. اما واقعیت این است که عدم قطعیت، لازمهی ذاتی زندگی است و فرار از آن، تنها راهِ عمیقتر شدن استرس و فلجِ تصمیمگیری میشود. جهل آگاهانه دشمنی است یا دوستی؟
دیوید اشپیگلهالتر، استاد آمار و متخصص ریسکپذیری در دانشگاه کمبریج، عدم قطعیت را آگاهیِ آگاهانه از جهل تعریف میکند. به عبارتی، ما میدانیم که نمیدانیم. او معتقد است زندگی، مجموعهای از ریسکهاست، نه یک معادلهی حلشده.
پژوهشهای او نشان میدهد افراد با تحمل پایین در برابر ناشناخته، مستعدتر به اضطرابهای بالینی و افسردگی هستند، زیرا مغز آنها هر سناریوی نامعلوم را یک تهدید تلقی میکند. چرا مغز ما از ندانستن میترسد؟ تحقیقات روانشناختی نشان میدهد واکنش به عدم قطعیت در سه بُعد شناختی (نحوه تفکر)، عاطفی (ترس یا هیجان) و رفتاری (اجتناب یا مقابله) متفاوت است.
برخی برای کاهش اضطراب، سعی میکنند همه چیز را پیشبینی کنند؛ مثلاً میخواهند نتیجه مسابقه یا کادوی تولد را از پیش بدانند. اما اشپیگلهالتر در آزمایشهای اجتماعی دیده که تنها ۵٪ مردم تمایل دارند زمان مرگ خود را بدانند.
فیزیکدان نوبل و هنر تحمل شک ریچارد فینمن، فیزیکدان برنده نوبل، میگفت من آنقدر باهوش هستم که بدانم چقدر احمقم. او با پذیرش محدودیتهای دانش خود، راحتترین حالت را تجربه میکرد. این دیدگاه کلیدِ سازگاری با جهانِ پیچیده است پذیرش اینکه همه متغیرها قابل محاسبه نیستند، آزادگی عمل میبخشد. فراتر از محاسبات خشک نقش احساسات در تصمیمگیری اشپیگلهالتر تأکید میکند که رویکرد محاسباتیِ خالص به ریسک، ناکافی است.
ما میدانیم ورزش طول عمر را افزایش میدهد، اما اگر از آن لذت نبریم، هیچ آمارِ نمیتواند ما را به حرکت وا دارد. به همین ترتیب، ترس از تصادف موتورسیکلت، کسی را که از سرعت لذت میبرد، متوقف نمیکند. تصمیمهای انسانی ترکیبی از منطق، ارزشها و حسِ لحظهاند، نه فقط اعداد و ارقام. معادلهی لذت و ریسک واحدِ گمشده اندازهگیری زندگی پر از کارهاست که صرفاً برای خوشگذرانی انجام میشوند بازی با بچهها، پرت کردن گلوله برف، یا سفر بیپلان.
این لذتها در هیچ مدل آماری جا نمیشوند. شاید روزی واحدی برای اندازهگیری مقدار شادی اختراع شود، اما تا آن زمان، باید پذیرفت که ریسکپذیریِ هوشمندانه، بخشی از انسانیت ماست. درس از سگ خانگی زندگی در لحظه یک سگ صبح با شوق بیدار میشود، غمگین شود واق میکند، بلافاصله فراموش میکند و سراغ بازی میرود. او کنترلِ آینده را ندارد، اما در اکن غرق است.
انسانها نیز در نهایت با محدودیتهای جسمانی روبرو میشوند؛ بنابراین بهترین استراتژی، غرق شدن در لحظههای امروز است، نه ترس از فردای نامعلوم. عدم قطعیت دشمن نیست، بسترِ رشد است هیچ علم، فلسفه یا محاسبهای نمیتواند تمام ناشناختهها را از بین ببرد. پذیرش این حقیقت، تسلیم شدن نیست؛ بلکه آغازِ آزادی واقعی است. وقتی از جهل آگاهانهمان بگذر، فضا برای خلاقیت، شادی و معنا باز میشود. شما چگونه با ناشناختهها کنار میآیید؟
آیا سعی میکنید همه را کنترل کنید، یا یاد گرفتهید در جریانِ نامعلوم بودن، شنا کنید؟ تجربیاتتان را در بخش نظرات با ما به اشتراک بگذارید. منبع گاردین