خط فرمان یا ترمینال بخش جدایی‌ناپذیر توزیع‌های لینوکس محسوب می‌شود که امکان کنترل کوچک‌ترین اجزای سیستم را فراهم می‌کند. یکی از کاربرد‌های پرکاربرد ترمینال، مدیریت کامل نصب و حذف پکیج‌ها یا نرم‌افزار‌ها در این سیستم‌هاست.
هرچند رابط‌های گرافیکی مانند در اوبونتو یا GNOME در فدورا مدیریت نرم‌افزار‌ها را ساده می‌کنند، بهره‌گیری از ترمینال به‌صورت معمول سریع‌تر و کارآمد‌تر است؛ به‌ویژه زمانی که با چندین پکیج یا اسکریپت سروکار دارید. آشنایی با نحوه حذف نرم‌افزار از طریق خط فرمان می‌تواند در مدیریت منابع سیستم، آزاد‌سازی فضای دیسک و حذف برنامه‌های غیرضروری کمک‌کننده باشد.
هر توزیع لینوکسی پکیج‌منیجر اختصاصی خود را دارد (ابزاری برای نصب، به‌روزرسانی و حذف نرم‌افزار‌ها) و هر یک نیازمند دستورات متفاوتی برای حذف نرم‌افزار‌ها هستند. به‌عنوان مثال، اوبونتو (مبتنی بر دبیان) از پکیج‌منیجر، فدورا از و آرچ لینوکس از استفاده می‌کند. به دلیل این تنوع در پکیج‌منیجر‌ها، در این آموزش به فرآیند حذف نرم‌افزار‌ها و پاکسازی سیستم در چند توزیع محبوب لینوکس می‌پردازیم.
قبل از آغاز آموزش، بدانید که اکثر دستورات برای حذف نرم‌افزار نیاز به دسترسی مدیریتی ( یا ) دارند. هنگام اجرای دستوری با، از شما خواسته می‌شود رمز عبور خود را وارد کنید (این رمز در حین تایپ نمایش داده نمی‌شود). برخی عملیات‌ها نیز ممکن است نیاز به تایید داشته باشند؛ به همین دلیل همیشه اعلان‌ها را با دقت بخوانید تا از تغییرات ناخواسته جلوگیری کنید.
پیش از توضیح روش‌های حذف پکیج، باید بدانید از چه توزیع لینوکسی استفاده می‌کنید و چه پکیج‌هایی روی آن نصب هستند. با شناخت توزیع لینوکس، می‌توان به پکیج‌منیجر مورد استفاده آن پی برد.
شناسایی توزیع لینوکس
برای اینکه بدانید از چه توزیع لینوکسی استفاده می‌کنید، از دستور زیر استفاده کنید
این دستور در اکثر توزیع‌ها (به‌جز موارد خاص از جمله آلپاین لینوکس) کار می‌کند و توزیع و نسخه لینوکس شما را مشخص می‌کند.
فهرست کردن پکیج‌های نصب‌شده
برای حذف نرم‌افزار، به‌صورت معمول سودمند است بدانید چه نرم‌افزار‌هایی روی سیستم شما نصب شده‌اند. هر توزیع لینوکس دستوری دارد که همه پکیج‌های نصب‌شده را لیست می‌کند
این دستورات فهرستی از همه نرم‌افزار‌های نصب‌شده روی سیستم شما ارائه خواهند داد. سپس می‌توانید پکیج خاصی که قصد حذف آن را دارید، شناسایی کنید.
پیش‌تر در مقاله‌ای جداگانه به نحوه مدیریت برنامه‌ها و پکیج‌های نصب‌شده در لینوکس پرداخته‌ایم.
حذف نرم‌افزار در لینوکس از طریق ترمینال
در ادامه به دستورات مهم حذف پکیج‌ها در توزیع‌های معروف لینوکس و دستورات کاربردی برای پاکسازی بیش‌تر سیستم می‌پردازیم.
اوبونتو/دبیان
برای حذف یک پکیج در اوبونتو یا دبیان باید از پکیج‌منیجر استفاده کنید. دستورات لازم برای این کار به شرح زیر است
حذف پکیج اما نگه‌داشتن فایل‌های پیکر‌بندی
_
حذف پکیج به همراه فایل‌های پیکر‌بندی
_
حذف وابستگی‌ها (ها) بدون استفاده بعد از حذف نرم‌افزار
<figcaption style="max-width:1606px" class="sc-96151d71-۲ iIIdOm"اجرای دستور sudo dnf autoremove gimp برای حذف gimp به‌همراه وابستگی‌های غیرضروری آن در فدورا
نکات اضافی برای اوبونتو/دبیان
۱. بررسی وابستگی‌ها برای دیدن وابستگی‌های یک پکیج قبل از حذف، از دستور زیر استفاده کنید
<figcaption style="max-width:943px" class="sc-96151d71-۲ iIIdOm"حذف نرم‌افزار در RHEL و CentOS با منفعت گیری از دستور yum _
این کار به شما کمک می‌کند تا از حذف اشتباه‌ی پکیج‌های مورد نیاز جلوگیری کنید.
۲. حذف چندین پکیج برای حذف چندین پکیج به‌صورت هم‌زمان از دستور زیر استفاده کنید
<figcaption style="max-width:2226px" class="sc-96151d71-۲ iIIdOm"اجرای دستور pacman برای حذف پکیج‌ها در لینوکس _ _ _
۳. حذف نرم‌افزار نصب‌شده از سورس اگر نرم‌افزاری را از سورس با استفاده از و نصب کرده‌اید، به دایرکتوری سورس بروید و دستور زیر را اجرا کنید
۴. پاکسازی کش پکیج‌ها برای پاکسازی کش پکیج‌ها از دستور زیر استفاده کنید
<figcaption style="max-width:2027px" class="sc-96151d71-۲ iIIdOm"اجرای دستور zypper برای حذف پکیج‌ها در توزیع‌های مبتنی بر OpenSUSE
فدورا از پکیج‌منیجر برای مدیریت نرم‌افزار‌ها استفاده می‌کند. فرآیند حذف پکیج‌ها با استفاده از به شرح زیر است
حذف پکیج اما نگه‌داشتن وابستگی‌ها و فایل‌های پیکر‌بندی
<figcaption style="max-width:1413px" class="sc-96151d71-۲ iIIdOm"اجرای دستور apk del برای حذف پکیج‌ها در آلپاین لینوکس _
حذف پکیج به همراه وابستگی‌ها و فایل‌های پیکر‌بندی
_
حذف وابستگی‌های بدون استفاده بعد از حذف نرم‌افزار
نکات اضافی برای فدورا
۱. بررسی وابستگی‌ها (ها) برای دیدن وابستگی‌های یک پکیج قبل از حذف، از دستور زیر استفاده کنید
-- _
نکته پیش از استفاده از این دستور، اطمینان حاصل کنید که پکیج روی فدورای شما نصب است. این پکیج را می‌توانید با دستور نصب کنید.
۲. حذف چندین پکیج برای حذف چندین پکیج به‌صورت هم‌زمان از دستور زیر استفاده کنید
_ _ _
۳. حذف نرم‌افزار نصب‌شده از سورس به روش ذکرشده برای اوبونتو/دبیان رجوع کنید.
۴. پاکسازی کش پکیج‌ها برای پاکسازی کش پکیج‌ها از دستور زیر استفاده کنید
رد‌هت/سنت‌او‌اس (RHEL/)
در RHEL/ نسخه‌های ۷ و پایین‌تر، از به‌عنوان پکیج‌منیجر پیش‌فرض استفاده می‌شود. در نسخه‌های ۸ به بالا، جانشین شده است و به دلیل مدیریت بهتر وابستگی‌ها و سرعت بیش‌تر، کارایی بهتری دارد. برای حذف نرم‌افزار از طریق و به صورت زیر عمل کنید
برای حذف یک پکیج (در )
_
نکته برخلاف و، در دستوری برای حذف یک پکیج به همراه فایل‌های پیکر‌بندی آن وجود ندارد و باید این کار به صورت دستی انجام شود.
برای حذف یک پکیج (در ) برای نسخه‌های سنت‌او‌اس یا رد‌هت ۸ به بالا از به جای استفاده کنید
_
نکات اضافی برای رد‌هت/سنت‌او‌اس
۱. بررسی وابستگی‌ها همانند فدورا، می‌توانید از دستور زیر برای بررسی وابستگی‌های یک پکیج پیش از حذف آن استفاده کنید (از نصب بودن مطمئن شوید)
-- _
۲. حذف چندین پکیج برای حذف چندین پکیج به‌صورت هم‌زمان در و به ترتیب از یکی از دستورات زیر استفاده کنید
_ _ _
_ _ _
۳. حذف نرم‌افزار نصب‌شده از سورس به روش ذکرشده برای اوبونتو/دبیان رجوع کنید.
۴. پاکسازی کش برای پاکسازی کش پکیج‌ها در و به ترتیب از یکی از دستورات زیر استفاده کنید
#RHEL/ 7
#RHEL/ 8
در آرچ لینوکس، برای مدیریت نرم‌افزار‌ها از پکیج‌منیجر استفاده می‌شود. برای حذف نرم‌افزار به این صورت عمل کنید
برای حذف یک پکیج و نگه‌داشتن وابستگی‌ها و فایل‌های پیکر‌بندی آن
- _
برای حذف یک پکیج همراه با وابستگی‌ها و فایل‌های پیکر‌بندی آن
- _
نکات اضافی برای آرچ لینوکس
۱. بررسی وابستگی‌ها برای نمایش درخت وابستگی‌های یک پکیج از دستور زیر استفاده کنید
- _
۲. حذف چندین پکیج برای حذف چندین پکیج به‌صورت هم‌زمان از دستور زیر استفاده کنید
-
۳. حذف نرم‌افزار نصب‌شده از سورس به روش ذکرشده برای اوبونتو/دبیان رجوع کنید.
۴. پاکسازی کش برای پاکسازی کش پکیج‌ها از دستور زیر استفاده کنید
-
سوزه/اوپن‌سوزه (SUSE/)
در SUSE یا از پکیج‌منیجر برای مدیریت نرم‌افزار‌ها استفاده می‌شود. برای حذف نرم‌افزار به صورت زیر عمل کنید
برای حذف یک پکیج
_
برای حذف وابستگی‌های بدون استفاده همراه با پکیج
-- _
نکات اضافی برای سوزه/اوپن‌سوزه
۱. بررسی وابستگی‌ها برای دیدن وابستگی‌های یک پکیج قبل از حذف، از دستور زیر استفاده کنید
-- _
۲. حذف چندین پکیج برای حذف چندین پکیج به‌صورت هم‌زمان از دستور زیر استفاده کنید
۳. حذف نرم‌افزار نصب‌شده از سورس به روش ذکرشده برای اوبونتو/دبیان رجوع کنید.
۴. پاکسازی کش برای پاکسازی کش پکیج‌ها از دستور زیر استفاده کنید
--
آلپاین لینوکس ( Linux)
در آلپاین لینوکس از پکیج‌منیجر استفاده می‌شود. حذف نرم‌افزار بسیار ساده است
برای حذف یک پکیج به همراه وابستگی‌های بدون استفاده‌ی آن
_
نکات اضافی برای آلپاین لینوکس
۱. به‌روزرسانی ایندکس قبل از حذف پیش از حذف نرم‌افزار، بهتر است ایندکس پکیج‌ها را به‌روزرسانی کنید
۲. حذف چندین پکیج برای حذف چندین پکیج به‌صورت هم‌زمان از دستور زیر استفاده کنید
اطمینان از حذف نرم‌افزار
بعد از حذف یک پکیج، برای اطمینان از موفقیت‌آمیز بودن فرآیند حذف، می‌توانید مجدد آن پکیج را با استفاده از دستور لیست کردن مربوط به توزیع خود و پایپ کردن نتایج از طریق جستجو کنید
اوبونتو/دبیان
-- | _
فدورا
| _
رد‌هت/سنت‌او‌اس
| _ یا | _
آرچ لینوکس
- | _
سوزه/اوپن‌سوزه
-- | _
آلپاین لینوکس
- | _
اگر خروجی خالی بود، یعنی پکیج با موفقیت حذف شده است. در غیر این صورت، ممکن است پکیج هنوز نصب باشد یا نام پکیج را اشتباه تایپ کرده‌اید.