پولیپ روده علائم، انواع، تشخیص و روشهای درمان کامل, دلدرد همیشه ناشی از مشکلات معده نیست؛ گاهی تشکیل یک بافت زائد و کوچک در مسیر روده میتواند علت دردهای شکمی و خونریزی مقعد باشد. این زائده کوچک پولیپ روده نام دارد و نمیتوان قطعاً گفت بیخطر یا خطرناک است. اگر نشانههای این بیماری را در خود میبینید، در این مقاله تمام اطلاعات مورد نیاز را برای شما گردآوری کردهایم. پولیپ روده چیست؟
پولیپ روده یک زائده کوچک و معمولاً خوشخیم است که در پوشش داخلی روده بزرگ شکل میگیرد و ناشی از رشد غیرطبیعی سلولهای این ناحیه است.
در علم پزشکی، بافت پولیپ در دو دسته اصلی آدنوم و هایپرپلاستیک قرار میگیرد. تقریبا تمام افراد مبتلا به سرطان روده بزرگ در ابتدا دچار پولیپ آدنوم شدهاند، اما همه آدنومها زیانآور نیستند و الگوی رشد متغیری دارند. به طور کلی هرچه اندازه پولیپ آدنوم بزرگتر باشد، احتمال سرطانیشدن آن بیشتر است. احتمال بدخیمی در پولیپهای هایپرپلاستیک و التهابی کاذب بسیار پایینتر است. آیا پولیپ روده همان سرطان است؟
پولیپ روده به طور معمول ضرری ندارد و تنها برخی انواع آن با گذشت زمان پیشرفت میکنند و به سرطان کولون تبدیل میشوند. با این حال، سرطان روده بزرگ تقریبا همیشه با تشکیل یک پولیپ آغاز میشود.
آمارها نشان میدهد ۷۵ درصد موارد سرطان روده از پولیپ آدنوماتوز آغاز شده و ۸۰ درصد ناشی از رشد پولیپ آدنوم کولون است، در حالی که تنها ۵ درصد آدنومها بدخیم هستند. احتمال سرطانیشدن یک پولیپ کولون در طول ۱۰ سال حدود ۸ درصد و در ۲۰ سال حدود ۲۴ درصد برآورد میشود. چگونه بفهمیم پولیپ روده داریم؟ پولیپ روده تا زمانی که سرطانی نشده، معمولاً ساکت و بیعلامت است. ظهور اولین نشانهها اغلب از پیشرفت بیماری خبر میدهد.
مهمترین علائم عبارتاند از خونریزی کولورکتال خونریزی مقعد یا وجود خون در مدفوع از مهمترین نشانههاست. این خونریزی همیشه مشهود نیست؛ گاهی تنها رگههای قرمز در مدفوع دیده میشود که با زمان بیشتر میشود. تغییرات مدفوع اسهال یا یبوست مزمن ناگهانی و بیدلیل که بیش از یک هفته ادامه دارد. خستگی و تنگی نفس ناشی از کمخونی ناشی از خونریزی مزمن پولیپ. درد شکمی اگر پولیپ بزرگ شود، میتواند لومن روده را مسدود کرده و دلدرد ایجاد کند.
علت ابتلا به پولیپ روده چیست؟ پولیپ روده معمولاً به صورت تصادفی تشکیل میشود، اما در بسیاری موارد نتیجه سندرمهای ارثی و ژنتیکی است که نسلبهنسل منتقل میگردند. تا کنون علت قطعی مشخص نیست، اما ناشی از تقسیم و رشد بیرویه سلولی در بخشهای مختلف روده است. ۱. اختلالات ژنتیکی ژنتیک مهمترین عامل ابتلا است. جهشهای ژنتیکی باعث تغییر در کد تکثیر سلولها، رشد و رفتار متفاوت آنها شده و به صورت سندرمهای ارثی به نسلهای بعد منتقل میشوند.
سندرمهای ژنتیکی مرتبط عبارتاند از پولیپوز آدنوماتوز خانوادگی (FAP) سندرم پوتز-جگرز پولیپوز مرتبط با ژن MUTYH سندرم گاردنر سندرم کاودن سندرم تورکوت سندرم پولیپوز دندانهدار سندرم پولیپوز نوجوانان ۲. عوامل محیطی و سبک زندگی عوامل محیطی، موقعیت جغرافیایی و سبک زندگی بر سلامت روده تأثیر میگذارند.
موارد زیر زمینهساز تشکیل پولیپ هستند مصرف زیاد گوشت قرمز و فرآوریشده رژیم غذایی کمفیبر و پر از چربیهای حیوانی بیماری اضافهوزن و چاقی مصرف الکل و سیگار بیحرکتی و عدم فعالیت بدنی سن بالای ۵۰ سال سابقه بیماری التهابی روده (کولیت اولسراتیو، کرون) دیابت نوع ۲ و مقاومت به انسولین ۳.
پولیپ کاذب التهابی این نوع پولیپ واقعی نیست و بر اثر جهش ژنتیکی تشکیل نمیشود، بلکه زخمی است که ناشی از التهاب مزمن روده (کولیت) ایجاد شده و با درمان التهاب بهبود مییابد. تشخیص قطعی پولیپ روده کولونوسکوپی بهترین و دقیقترین روش برای شناسایی و همزمان برداشتن پولیپ است. در این روش پزشک با استفاده از یک دوربین انعطافپذیر، داخل روده را بازبینی کرده و بافتهای اضافه را در همان جلسه حذف میکند.
از آنجا که کولونوسکوپی نیازمند بیهوشی است و برای همه بیماران ممکن نیست، پزشکان معمولاً با آزمایشهای غربالگری سادهتر آغاز میکنند. سایر روشهای تشخیصی شامل آزمایش CBC (شمارش کامل خون) برای شناسایی کمخونی و اختلال الکترولیت ناشی از خونریزی مزمن. آزمایش مدفوع (FIT/FOBT) تشخیص خون پنهان در مدفوع با میکروسکوپ. تصویربرداری پیشرفته کولونوسکوپی مجازی (CT ) و اندوسکوپی کپسولی برای دریافت تصاویر دو و سهبعدی روده.
آزمایش باریم انما تزریق مایع باریم و عکسبرداری با اشعه ایکس؛ نواحی تیره نشاندهنده پولیپ هستند. سیگموئیدوسکوپی مشابه کولونوسکوپی اما تنها روده سگموئید را بررسی کرده و امکان برداشتن پولیپ را ندارد. روشهای درمان پولیپ روده وقتی علائم پررنگ شده و درمان دارویی موثر نیست، رایجترین روش برداشتن بافت اضافه است.
برداشتن پولیپهای پرخطر، احتمال ابتلا به سرطان روده را تا ۸۰ درصد کاهش میدهد؛ با این حال نگرانی اصلی احتمال بازگشت پولیپ است. برداشتن پولیپ (پولیپکتومی) این عمل توسط متخصص دستگاه گوارش یا جراح کولورکتال انجام میشود. ابتدا با کولونوسکوپی حالت روده ارزیابی شده، سپس پولیپکتومی اجرا میگردد.
پولیپهای کوچک با سیگموئیدوسکوپی برداشتنیاند، اما برای پولیپهای بزرگ یا موارد ژنتیکی (مانند FAP) ممکن است جراحی استئصال بخشی از کولون و رکتوم لازم باشد. روشهای پیشرفتهتر شامل استئصال مخاطی اندوسکوپی (EMR) و تشریح زیرمخاطی اندوسکوپی (ESD) نیز برای پولیپهای بزرگ و مسطح به کار میروند.
عوارض احتمالی پس از عمل پولیپ روده این جراحی مانند سایر عملها عوارضی دارد که آشنایی با آنها ضروری است خونریزی مداوم در صورت بهبود ناکامل زخم. برداشتن ناکامل باقیمانده بافت پولیپ نیازمند جلسه مجدد پولیپکتومی. سوراخشدن روده (پرفوراسیون) صدمه به جدار روده، اگرچه احتمال آن کم است. عفونت عفونیشدن محل زخم پس از عمل.
پیشگیری از پولیپ روده جلوگیری از پولیپهای ژنتیکی امکانپذیر نیست، اما با سبک زندگی سالم میتوان ریسک آنها را کاهش داد رژیم غذایی غنی از میوه، سبزیجات، لوبیا، عدس، نخود و غلات کامل (پر از فیبر). کنترل وزن و کاهش اضافهوزن. محدود کردن گوشت قرمز، فرآوریشده و غذاهای پرچرب. مشورت با پزشک درباره مکملهای کلسیم و ویتامین در صورت سابقه خانوادگی، مشاوره ژنتیکی و غربالگری زودرس. بررسی مصرف پیشگیرانه آسپرین با نظر پزشک.
اجتناب از الکل و سیگار. ورزش منظم و فعالیت بدنی روزانه. سوالات متداول ۱. درمان قطعی پولیپ روده بزرگ چیست؟ قطعیترین روش، برداشتن پولیپ از طریق کولونوسکوپی یا جراحی است. ۲. پس از برداشتن پولیپ روده چه باید کرد؟ مراجعه منظم به متخصص برای غربالگریهای دورهای مهمترین وظیفه بیمار است. ۳. آیا پولیپ روده خطرناک است؟ نه، همه پولیپها خطرناک نیستند؛ تنها برخی در صورت پیشرفت به غده سرطانی تبدیل میشوند. ۴.
پس از عمل پولیپ روده چه غذا بخوریم؟ مصرف ماست برای سفتکردن مدفوع ضروری است. غذاهای نفاخکننده، فیبردار بیش از حد، قند، شیرینی و آبمیوههای مصنوعی باید از رژیم حذف شوند. کلام آخر پولیپ روده بیماری پرخطر و کشنده نیست و در صورت تشخیص و درمان زودهنگام، پیشبینی درمان بسیار خوب است.
با این حال احتمال بازگشت وجود دارد، بنابراین پزشکان توصیه میکنند قبل و بعد از جراحی، مراقبت از سلامت عمومی و ادغام عادتهای سالم در سبک زندگی را جدی بگیرید تا از بروز مجدد پیشگیری کنید.