پوکی استخوان؛ بیماری خاموش می‌انسالی که یک‌سوم زنان ۶۵‌ساله را هدف می‌گیرد

فاطمه صفری‌کهره، سرپرست بیمارستان سرابه شهرستان چرداول، در یادداشتی به بررسی شیوع و پیامد‌های پوکی استخوان در جامعه پرداخته است.

تعریف و معیار‌های پزشکی

پوکی استخوان یک بیماری اسکلتی سیستمی است که با کاهش حجم توده است‌خوانی و افزایش احتمال شکستگی همراه می‌شود. سازمان بهداشت جهانی این بیماری را کاهش تراکم استخوان به می‌زان ۲/۵ انحراف معیار بیش‌تر از می‌انگین حداکثر تراکم در افراد جوان تعریف می‌کند. به دلیل عدم علائم اولیه، به آن بیماری خاموش می‌گویند؛ تا زمانی که درد و شکستگی ظاهر شود، بیماری در مراحل پیشرفته قرار گرفته است.

آمار و شیوع در سنین بالا

این بیماری از ۳۵ سالگی آغاز می‌شود و در ۶۵ سالگی یک از هر سه زن دچار شکستگی مهره می‌شود. پس از ۷۰ سالگی، یک از هر پنج زن با شکستگی استخوان لگن روبرو می‌شود. رایج‌ترین محل‌های شکستگی شامل استخوان ران، مهره‌های ستون فقرات و استخوان‌های مچ دست است. شکستگی ران در سالمندان تا چهار برابر خطر مرگ را افزایش می‌دهد.

عوامل خطر و پیشگیری

عوامل غیر‌قابل کنترل شامل سن، جنس، یائسگی، سوابق خانوادگی، نژاد، وزن و اندازه استخوان‌ها، بیماری‌های مزمن و دارو‌های خاص است. با این حال، عوامل قابل کنترل نظیر سبک زندگی کم‌تحرک، مصرف دخانیات، کمبود ویتامین دی و کلسیم نیز نقش مهمی دارند. بهترین روش تشخیص، اندازه‌گیری تراکم استخوان با دستگاه مخصوص در استخوان ران و ستون مهره‌ها است که بی‌درد و دقیق می‌باشد.

نقش ورزش و تغذیه

مطالعات نشان می‌دهند که فعالیت بدنی منظم به همراه دریافت کافی کلسیم و ویتامین دی، اثربخشی بالا در کاهش سرعت از دست رفتن تراکم استخوان دارد. ورزش نه تنها سلامت استخوان را تضمین می‌کند، بلکه با تقویت عضلات، تعادل و هماهنگی بدن را بهبود بخشیده و بر سلامت کلی اثر مثبت می‌گذارد.

ضرورت اقدامات بهداشتی

با توجه به شیوع بالا و افزایش جمعیت سالمندان در کشور، همکاران بخش بهداشت و درمان می‌توانند با ارتقای آگاه‌ی عمومی، غربالگری گسترده، ترویج سبک زندگی فعال، تشویق به قطع دخانیات و تضمین مصرف ویتامین دی و کلسیم، نقشی مؤثر در پیشگیری و کاهش بار بیماری ایفا کنند.