مجلس شورای اسلامی قانون راهاندازی سازمان ملی هوش مصنوعی را تصویب کرد؛ وزارت علوم نقش محوری ایفا میکند, محمد رستمی، نماینده مردم نیشابور، فیروزه، زبرخان و بینجلگه در مجلس دوازدهم، جزئیات فرآیند تصویب قانون راهاندازی سازمان ملی هوش مصنوعی را تشریح کرد. به گفته ایشان، این طرح ابتدا توسط رئیس کمیته ICT کمیسیون صنایع و معادن تدوین شده و پس از بررسی در صحن علنی، به منظور اصلاحات بیشتر به کمیسیون مربوطه ارجاع یافت.
مراحل قانونی تصویب طرح سازمان ملی هوش مصنوعی رستمی افزود طرح مذکور مجدداً در کمیسیون صنایع و معادن مورد بازدید قرار گرفت و اصلاحات لازم در کلیه مواد آن اعمال شد. در ادامه، گزارش نهایی شامل مواد مصوب به هیات رئیسه مجلس ارسال گردید تا در دستور کار صحن قرار بگیرد.
ش محوری وزارت علوم در اکوسیستم هوش مصنوعی یکی از مهمترین اصلاحات اعمالشده، برجستهسازی نقش وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در این قانون بود.
رستمی تأکید کرد حمایت و هدایت جامعه نخبگان کشور بر عهده این وزارتخانه است، بنابراین وزارت علوم میتواند نقش تعیینکنندهای در آموزش و توسعه نیروی متخصص حوزه هوش مصنوعی ایفا نماید. پارادوکس رتبهبندی ایران قوی در تولید علم، ضعیف در بهرهبرداری این نماینده مجلس با اشاره به آمارهای بینالمللی، نگرانی خود را از شکاف بین تولید دانش و کاربرد آن ابراز داشت ایران رتبه ۱۶ جهان را در تولید مقالات علمی هوش مصنوعی دارد، اما متاسفانه در شاخص بهرهبرداری و منفعتگیری از این فناوری در رتبه ۷۰ قرار گرفته است. این فاصله نشاندهنده نیاز مبرم به یک مدیریت کلان و منسجم در سطح ملی است.
مصوب نهایی سازمانی مقتدر ذیل ریاست جمهوری سخنگوی کمیسیون صنایع و معادن مجلس یادآوری کرد که اگرچه کمیسیون آموزش و تحقیقات ترجیح میداد متولی این حوزه ستادی در زیرمجموعه معاونت علمی ریاست جمهوری باشد، اما با توجه به اهمیت استراتژیک و فرادستگاهی هوش مصنوعی، اعضا بر راهاندازی یک سازمان مقتدر و بزرگ مستقیماً ذیل ریاست جمهوری توافق نظر دادند.
چالش و انحلال سازمان در سال ۱۴۰۳ این تصمیم در حالی اتخاذ شده که گزارشها حاکی از آن است در سال ۱۴۰۳، پس از ارزیابی عملکرد و ساختار سازمان، دولت تصمیم به انحلال این سازمان یا قطع اعتبار مالی آن گرفته است. این موضوع نشاندهنده چالشهای اجرایی و بودجهای در مسیر عملیاتی کردن قانونگذاریهای مربوط به هوش مصنوعی در کشور میباشد.