اهمیت زمانبندی وعدههای غذایی در کنترل دیابت؛ توصیههای فرشته فزونی
فرشته فزونی، کارشناس ارشد تغذیه، در گفتگو با خبرگزاری بهداشت نیوز بر ضرورت مدیریت صحیح زمان مصرف غذا در بیماران دیابتی تأکید کرد. وی تصریح نمود که محدودیت شدید کالری یا حذف کامل وعدههای غذایی نه تنها توصیه نمیشود، بلکه میتواند عوارض جدی برای بیمار به همراه داشته باشد.
به گفته فزونی، هیچ یک از مواد غذایی نمیتوانند جایگزین داروهای تجویز شده توسط پزشک معالج شوند و تمامی بیماران موظفاند داروهای خود را به طور منظم و با نظر پزشک مصرف نمایند. او زمانبندی منظم وعدههای غذایی را یکی از ارکان اصلی کنترل نوسانات قند خون معرفی کرد و افزود فاصله زیاد بین وعدهها میتواند باعث افت خطرناک قند خون شود.
رییس گروه بهبود تغذیه معاونت بهداشت، تنظیم دقیق مصرف کربوهیدراتها (برنج، نان، سیبزمینی) بر اساس داروهای مصرفی، نوع و دوز انسولین و برنامه غذایی شخصی را ضروری دانست. وی مصرف کربوهیدراتهایی با شاخص گلیسمیک پایینتر را برای کنترل بهتر قند خون مناسبتر ارزیابی کرد و توضیح داد که شاخص گلیسمیک سرعت آزاد شدن قند مواد غذایی در جریان خون را نشان میدهد.
فزونی به مزایای نانهای سبوسدار مانند سنگک و نان آرد کامل به دلیل فیبر بالا اشاره کرد، اما هشدار داد که مصرف این نانها باید با محاسبه دقیق مقدار کربوهیدرات در هر وعده محدود و کنترل شده باشد. او مصرف روزانه حبوبات، غلات کامل، لبنیات کمچرب، سبزیجات و میوه به مقدار متعادل را الزامی خواند و حبوبات را به دلیل فیبر، پروتئین گیاهی و شاخص گلیسمیک پایین گزینهای ایدهآل برای دیابتیها معرفی نمود.
در مورد مصرف میوه بین وعدهها، این کارشناس تغذیه بیان داشت هر واحد میوه (معادل یک عدد متوسط سیب، پرتقال یا نیم لیوان میوههای ریز) حاوی ۱۵ گرم کربوهیدرات است. بنابراین میوهها باید به تعداد مشخص و در وعدههای جداگانه برنامهریزی شده مصرف شوند و از مصرف همزمان چندین نوع میوه یا مقادیر زیاد در یک وعده خودداری کرد.
وی برای پیشگیری از افزایش ناگهانی قند خون، مصرف میوه در کنار یک واحد سبزی (مانند خیار یا کرفس) یا ماست را پیشنهاد داد. همچنین تأکید کرد که سالاد و سبزیجات تازه در کنار وعدههای اصلی مانع از نوسانات شدید قند خون میشوند. استفاده از منابع امگا-۳ (مانند ماهی) و اسیدهای چرب غیراشباع (روغن زیتون، آفتابگردان، کنجد) به مقدار مناسب و مصرف ۲ تا ۳ واحد لبنیات کمچرب پروبیوتیک روزانه از دیگر توصیههای وی بود.
فزونی روشهای پختوپز را نیز مورد بررسی قرار داد و بهترین روشها را آبپزی، بخارپزی و کبابکردن در فر معرفی کرد. وی توصیه کرد زمان دمکشیدن برنج و ماکارونی کوتاه شود و این مواد در کنار سبزیجات و حبوبات مصرف گردند. در خصوص میوههای خشک، او آنها را به دلیل فیبر و ریزمغذیها با ارزش غذایی بالاتر از قند دانست، اما مصرف آنها را مشروط به محاسبه در برنامه غذایی و تقسیم در طول روز اعلام داشت.
این کارشناس از مصرف غذاهای فرآوریشده با شکر افزوده، چربی بالا، سدیم زیاد و مواد مغذی کم، و همچنین مواد حاوی اسیدهای چرب ترانس و کلسترول بالا شدیدا از داشت. وی به اهمیت توجه به برچسبهای تغذیهای (نشانگرهای رنگی)، غذا خوردن با آرامی در محیط آرام و مراجعه به مراکز خدمات جامع سلامت برای مشاوره تغذیه رایگان نیز اشاره کرد.