شناسایی رایجترین سرطانهای کودکان، علائم و روشهای درمان, طبق آمارهای جدید در سال ۲۰۲۵، حدود ۹۵۵۰ مورد سرطان کودکان در ایالات متحده ثبت شده است. خوشبختانه در حال حاضر ۸۵ درصد از کودکان مبتلا به سرطان، شانس بقای پنج ساله یا بیشتر دارند که پیشرفت چشمگیری نسبت به دهه ۱۹۷۰ است؛ چرا که در آن زمان این نرخ تنها ۵۸ درصد بود. البته میزان بقا همچنان به نوع سرطان و شرایط فردی بستگی دارد.
علل و عوامل ریسک سرطان در کودکان اکثریت سرطانهای کودکان ناشی از جهشهای ژنتیکی در دیانا (DNA) است که در سالهای اول زندگی و گاهی حتی پیش از تولد رخ میدهد.
نحوه تشخیص سرطان کودکان معمولاً سرطان در کودکان زمانی کشف میشود که پزشک یا والدین علائم غیرمعمولی را در کودک مشاهده کنند. در برخی موارد نیز حین انجام تستهای دیگر، تومور بهصورت اتفاقی شناسایی میشود. اگر کودک جهشهای ژنتیکی ارثی خاصی داشته باشد، مشاوره ژنتیکی برای تعیین لزوم تستهای تخصصی توصیه میشود.
معرفی رایجترین انواع سرطان کودکان لوکمی (سرطان خون) لوکمی شایعترین سرطان کودکان و نوجوانان است و نزدیک به یکسوم موارد را شامل میشود. رایجترین نوع آن، لوکمی لنفوبلاستیک حاد (ALL) و پس از آن لوکمی میلوئید حاد (AML) میباشد. لوکمیهای مزمن در کودکان نادیرند.
تومورهای مغز و نخاع این تومورها دومین سرطان شایع در کودکان هستند. انواع آنها بسیار متنوع است و روش درمان هر کدام متفاوت میباشد. در کودکان، اکثر تومورهای مغزی در بخشهای پایینی مغز مانند ساقه مغز یا مخچه شکل میگیرند. نوروبلاستوما نوروبلاستوما از سلولهای عصبی نابالغ آغاز شده و شایعترین سرطان نوزادان محسوب میشود. گاهی این تومور پیش از تولد در سونوگرافی دیده میشود و بیشتر در کودکان زیر ۵ سال رخ میدهد.
تومور ویلمز (نفروبلاستوما) این تومور در یکی یا هر دو کلیه آغاز شده و بیشتر در کودکان ۳ تا ۴ ساله گزارش میشود. اولین علامت معمولاً تورم یا برآمدگی در شکم است که میتواند با درد، تهوع یا بیاشتهایی همراه باشد. لنفوم (سرطان گرههای لمفا) لنفوم در لنفوسیتهای سیستم ایمنی آغاز شده و ابتدا در گرههای لمفاوی، گاهی لوزهها یا تیموس ظاهر میشود.
علائم بسته به محل تومور متفاوت است و شامل کاهش وزن، تب، تعریق شبانه، خستگی و تورم در گردن، بغل یا کنده ران میشود. رابدومیوسارکوم این سرطان در سلولهای پیشگونه عضلات اسکلتی شکل میگیرد و میتواند در هر نقطه از بدن رخ دهد، اما در سر، گردن، مثانه، اندامهای تناسلی، اعضای جانبی و سینه رایجتر است.
برخی مطالعات کوچک احتمال ارتباط پرتوهای ایکس پیش از تولد با افزایش ریسک این سرطان را نشان دادهاند، اما برای تایید قطعی نیاز به تحقیقات گستردهتر است. رتینوبلاستوما سرطان نادر شبکیه چشم که بیشتر در کودکان زیر ۶ سال دیده میشود. تشخیص معمولاً زمانی رخ میدهد که والدین یا پزشک انعکاس غیرعادی مردمک (سفید یا صورتی در عکس با فلاش) را مشاهده کنند.
استئوسارکوم (سرطان استخوان) شایعترین سرطان استخوانی که بیشتر در نوجوانان و گاهی کودکان کوچکتر رخ میدهد. معمولاً در استخوانهای طولانی بازو، ران یا لگن آغاز شده و با درد و تورم موضعی همراه است. سارکوم یوئینگ دومین سرطان استخوانی شایع در نوجوانان که در استخوان لگن، دندهها، شانهها یا استخوانهای پا آغاز شده و علائم درد و تورم دارد.
سندرمهای ژنتیکی افزایشدهنده ریسک سرطان تحقیقات نشان دادهاند جهشهای ژنتیکی ناشی از برخی سندرمهای ارثی میتوانند احتمال ابتلا به سرطان را بالا ببرند. داشتن این سندرمها به معنای قطعیت ابتلا نیست، اما نیازمند غربالگریهای منظم برای تشخیص زودرس است.
مهمترین این سندرمها عبارتند از سندرم بکویت-ویدمن پولیپوز آدنوماتوز خانوادگی سندرم لی-فرامنی آنمی فانکونی سندرم نونان بیماری فون هیپل-لینو عوارض طولانیمدت درمان سرطان در کودکان با پیشرفت روشهای درمان، نرخ بقا افزایش یافته و کودکان سالهای طولانی پس از درمان زندگی میکنند. این امر احتمال بروز عوارض درازمدت را افزایش داده است که ماهها یا سالها پس از پایان درمان ظاهر میشوند.
این عوارض شامل موارد زیر میشوند خطر ابتلا به سرطان ثانویه (سرطان جدید و متفاوت از اولیه) آسیب به اندامها و بافتهای بدن اختلال در رشد و تکامل جسمی مشکلات روانی، احساسی و رفتاری کاهش تواناییهای شناختی، یادگیری و حافظه به دلیل احتمال خطرناک بودن برخی عوارض، کودکان بهبودیافته نیازمند مراقبتهای پیوسته و چکاپهای منظم مادامالعمر هستند. آیا سرطان کودکان قابل درمان است؟
بیش از ۸۰ درصد از کودکان مبتلا به سرطان به طور کامل درمان میشوند. این آمار بر پایه نرخ بقای پنج ساله برای انواع شایع محاسبه شده است. اصطلاح درمان شامل مواردی نیز میشود که بیماری در فاز خاموشی قرار گیرد؛ یعنی علائم از بین رفته و تستها اثری از سرطان نشان ندهند. برای مثال، ۹۰ درصد کودکان و ۱۰۰ درصد نوجوانان مبتلا به لوکمی لنفوبلاستیک حاد به فاز خاموشی میرسند.
تیم پزشکی معالج، بهترین مرجع برای اطلاعات دقیق درباره پیشبینی بیماری کودک شماست.